Geleneksel ebruda kullanılan boyalar yağ içermeyen ve suda çözülmeyen boyalardır, suda çözülen boyalar kitreli suyun iççinde erir ve kağıda tutunamaz. Kullanımı için bu boyaların çok küçük zerrelere kadar ezilmesi gerekir.

Pigment : ( isim, biyoloji Fransızca pigment ) Canlı bir organizmanın oluşturduğu, ona özel bir renk veren kimyasal madde.(tdk sözlüğü)
Boya : ( isim ) Renk vermek, dış etkilerden korumak için eşyanın üzerine sürülen veya içine katılan renkli madde(tdk sözlüğü)
Toprak boya : ( isim ) 1 . İçinde demir oksidi bulunan renk, kiremit kırmızısı, 2 . Minerallerden elde edilen boyar madde.(tdk sözlüğü)

Ebru boyalarının genel özellikleri toprak boya olması, suda erimemesi ve yağ içermemesidir. Toprak boyalar tabiattaki renkli taşlardan, renkli kaya elde edilir. Diğer özellikteki boyaların kullanılmasının kitrenin özelliklerini kısa sürede bozduğu bilinmektedir. Piyasada bulabileceğiniz guaj ve akrilik boyalar içeriklerindeki katkı maddeleri yüzünden ebru yapımında kullanılmazlar.

1. Yaklaşık 50X50 cm boyutlarında mermer veya kalın bir cam üzerine bir yemek kaşığı kadar konur
2. Avuç dolusu boya, mermerin ortasına yerleştirilir ve onun da ortası çukurlaştırılarak buraya su konur ve Su ile macun haline gelinceye kadar spatula yada benzeri bir aletle karıştırılır.
3. El taşı (desteseng) ile 8 şeklinde daireler çizerek yavaş yavaş ezilir.
4. Dağılan boya spatülle toplanır ve ezmeye devam edilir. Boyanın ezilip ezilmediği ancak teknede anlaşılabilir. Her tür boyanın ezme süreside farklıdır. sulandırıldığında ve doğru öd ayarı yapıldığında kumlanmadan açılan ve kâğıda alındığında akmayan boya yeterince ezilmiştir.
5. Ezilme işi bitince spatülle toplanan boya ana kap tabir edilen bir büyük cam kavanoza alınır.
6. Bol su ile karıştırılıp adeta yıkanan boya bir tülbent veya naylon çorap ile süzülür. Bu işlem birkaç defa tekrarlanır.
7. Süzülen boya dinlenmeye alınır. Suda çözülmeyen boyalar olduğu için dinlendikçe dibe çöken boyanın üzerinde su tplanacaktır. Zaman içinde toplanan bu su dökülüp kabın dışına alınır.

Cam üzerinde ezmenin daha iyi sonuç verdiği bilinmektedir. Mermer veya benzeri taş üzerinde ezilecek olursa desteseng ve üzerinde boya ezilen taşın farklı mazleme olması gerekir. Aynı türdeki taş unlanmaya sebep olacaktır.

Yaldız boya su içerisinde iyice ezilmeye çalışılır. Çünkü ezildiği dahi belli olmaz. Bir çay kaşığı boya sanki kabarır, köpürür ve büyür. Bu ezme işi bitince dinlenmeye alınır. Dinlenen yaldızlı boya dibe çökmez üste çıkar, kullanılacağı zaman yine karıştırılır. Sarı yaldızlı boyaya sarı renk karıştırılarak, beyaz yaldızlı boyaya diğer renkler karıştırılmak suretiyle kullanılabilir. Yaldız kuruyan kağıt üzerinden elle dokununca çıkabilir. Ancak bunların yerine renkleri birbirine katarak yeni yeni renkler elde edilebilir.

Ebru yapımında kullanılan suyun özel içme suyu olması, kireç derecesi düşük ve bekletilip süzülmüş olması gerekir. Kaynatılan ve bekletilmiş su da kullanılabilir. Eskiden yağmur suyu kullanıldığı bilinmektedir. Suya kireç düşüren calgon katılmak suretiyle kireci düşük su da elde edilerek ve kullanılabilir.
İstenen özellikte su bulunamazda musluk suyu kullanılabilir.

Üzerine boya serpilecek suyun kıvamını yüksek tutmak için kullanılan yüzey gerilimi düşük malzemedir. Ebru yapımı kitrenin yüzey geriliminin düşük, boyalarınkinin yüksek olmasına dayanır. Kıvam arttırıcı olarak kullanılan her malzemenin yüzey gerilimi farklı olduğu için hazırlanan boyalarında öd ayarı farklı olacaktır. kıvam arttırıcı olarak kullanılan malzemeler keten tohumu, salep, kitre, (hilbe)boytohumu ve ayva çekirdeği gibi malzemeleri kullanılır. Günümüzde çoğu birbirine benzer özellikler içeren ithal salep, metil-selüloz, deniz kadayıfı, sentetik deniz kadayıfı gibi malzemeler kullanılmaktadır.

Ebru yaparken kullanılan kitre kıvamı her ebrucuya ve yapılan ebru türüne göre değişmektedir. Genel olarak su oranı arttıkça ebru yapımı ve boyaların çalışması kolaylaşmaktadır. Ancak daha açık renkler oluşur ve kitre üzerinde boyaları kontrolü zorlaştığı için yapılan ebrunun kalitesi düşer.

Hilbe tohumu

Bİr tarihtei Üsküdar Özbekler Dergahı'nda elime eski ebrular geçti evladım... Lakin dehşetli pastırma koktuğunu farkettim. 'Allah allah pastırma sarmak için ebru kağıdından başka kağıt bulamamışlar mı?' diye düşündüm, bir mana da veremedim. Sonradan bir yazma eserinde, ebru yapmak maksadıyla hilbe'nin de kitre gibi kullanılabildiğinden bahsolunduğu gözüme çarptı. İşte ozaman pastırma kokusunun esrarını çözer gibi oldum! Zira bu kokuyu pastırmaya veren ve diğer baharat ile karıştırıldıktan sonra etin üstünü kapatacak bir tabaka halinde sürülen çeen maddesinin esası, hilbe(boytohumu)'dur. Buunn üzerine kendim tecrübe ettim. İyi netice almakla beraber, aradan geçen çok uzun zamana rağmen kağıdın pastırma kokusunun kaybetmediğini hayretle müşahade ettim. Ben bütün lüzuci maddeleri ebru imalinde kullanmışımdır. Ancak bunlarına arasında salep kadar iyi netice veren olmadı. Lakin hakiki salebi bulmanın zorluğu ve bu maddenin pahalılığından, kitre üzerinde karar eyledim. (Necmeddin Okyay)

Kitre

Anadolu, Iran ve Türkistan daglarinda kendiliginden yetisen "gaven" adi verilen dikensi bir bitkinin gövdesinden elde edilen bitkisel bir kıvam arttırıcıdır. Yaz aylarinda bitkinin dalları çizilerek akan süt kıvamındaki özsuyu, kurur ve kemik rengi beyaz parçaciklar haline gelince toplanir. İpek kitresi ise, toz halinde hazır olarak satılmaktadır. Bilhassa aktarlarda "fiyor kitre" diye satılanı tercih edilir. Bir iki gece suda bekletildikten sonra eriyen ve yumuşayan kitre, bir tülbentten süzülür ve gerekirse su katılarak kıvamı ayarlanır.

"Üzerine boya serpilecek suya kıvam ve yapışkanlık vermek üzere kullanılır. Beyaz ve topraksız olanı bilhassa aktarlarda "fiyor kitre" diye satılanı tercih edilir. Türkiye'nin her bölgesinde yabani olarak yetişebilen geven otunun havayla temas ettiğinde kemikleşen salgısıdır. Her bölgenin kitresi suya farklı bir kıvam verdiği için ne kadar suya ne kadar kitre konulacağı hakkında kesin rakamlar verilemez.

Her ebrucu sonbaharda ebru yapmaya başlayacağı zaman bir sene yetecek kadar kitre alır ve birkaç tekne açtıktan sonra teknesinin alacağı su miktarına ne kadar kitre koyacağının ölçüsünü bulur. Bu ölçü yani kitrenin kıvamı, içinde kurşunkalem kalınlığında bir çubuk yürütülerek kitre üzerinde bıraktığı izle bulunur. Doğru ayarda, kitre içinde çekilen çubuk dışarı alınınca kitre üzerinde bıraktığı iz olduğu yerde kalmalı, ne çekiş istikametinde ileri ne de lastik gibi geri gitmemelidir. İlk denemede ortalama 7 litre suya 45 - 50 gr kitre konularak birkaç gece şişmesi beklenir. Zaman zaman karıştırılarak kitrenin erimesi hızlandırılır. 3-4 gün sonra sık dokulu bir torbadan geçirilerek içindeki erimemiş kitre parçacıkları, çöp ve diğer yabancı maddelerden arındırılır ve tekneye boşaltılır. Kıvamı yukarıda açıklandığı gibi kontrol edilir ve doğru kıvama gelene kadar su bardağı ile su ilâve edilip iyice karıştırılır. İlâve edilen su miktarı ölçüsünce bir sonraki tekne için ıslatılan kitre miktarı azaltılır ya da su miktarı artırılır.

On yılı aşkın bir süredir İran'dan çok daha ucuza kitre ithal edildiğinden artık Türkiye'de eskiden olduğu gibi bol kitre toplanmamaktadır. İran'dan gelen kitre de ebru yapımına uygun olmadığı için kitre yerine yine aktar ya da aktar toptancılarından sağlanabilen salep, ithal salep, metil-selüloz, deniz kadayıfı gibi kıvam artırıcı malzemeler kullanılabilir. Sn Uğur DERMAN'ın ifadesine göre Necmeddin OKYAY yukarıda kitre, salep, boytohumu ve ayva çekirdeği de dahil olmak üzere birçok kıvam artırıcıyı denemiş, en iyi sonucu saleple almış ancak salebin pahalı olması nedeniyle kitrede karar kılmıştır. Bunların hepsinin kıvam ayarları aynı şekilde yapılır ancak aynı kıvam ayarı için oluşturdukları yüzey gerilimleri farklı farklı olduğundan herbiri için boyalara ilâve edilecek öd miktarları farklıdır."(Alparslan Babaoğlu)

Sacid Okyay'ın verdiği ölçülere bakılırsa; su içindeki kitre oranı 1/200 den 1/400e kadar ayarlanır. Koyu renk ebru isteniyorsa koyu kitre, açık renk isteniyorsa açık kitre hazırlanır.

Deniz kadayıfı (Alaria esculenta / Carrageen )

Esmer su yosunlarindan bir çesit deniz bitkisidir. Solunum ve hazım sistemi nezlelerini gidermek amacı ile alternatif tıpta ayrıca uzakdoğu ülkelerinde beslenme amaçlı olarak kullanılır.

Çinkodan, galvanizli çelikten, aliminyumdan veya tahtadan yapılabilir. Günümüzde galvanizli çelik olanları tercih edilir. En sık kullanılan boyutları 35x50 cm’dir. Bunun yanında daha küçük yada büyük teknelerde yapılabilir. Kağıt standartı olan 25x35 cm, 35X50 cm, 50X70 cm, gibi boyutlar tercih edilir. Teknenin derinliği 5-6 cm kadardır. Yapılmak istenen kağıt boyunda birkaç santimetre daha büyük (kağıt ıslanınca şiştiği için bu gerekli), tahta veya herhangi bir metalden yapılmış 4-6cm derinliğinde kaplar kullanılır.

Ebru teknesi tahtadan da yapılabilir. Bu durumda su kaçırmaması için tekne ziftle kaplanır. Tahta cinsi çinede olarak anılan budaksız çamdır.

Geleneksel türk Ebruculuğunda gül dalı ve at kılından fırçalar kullanılır. Kıl kısmının uzunluğu 2 cm kadardır. Güldalı yerine farklı ağaçlarda kullanılabilir, gül dalı, küflenmeyi engellediği için tercih edilmektedir. Sap uzunluğu da 20-30 cm civarında olur. Kılların ortası dalın devamı olan boşluk bulunur. Boya bu boşluğa dolmaktadır. Değişik kalınlıkta ve uzunlukta fırçaların kullanılması ile, istenilen ölçüde tekneye boya koymak ve boyaları kontrol etmek mümkün olur. Suluboya ve yağlı boya fırçaları iyi sonuç vermemektedir.

FIRÇA YAPIMI
Fırça yapımında gerekenler : Bir tutam at kılı yaklaşık 5 mm çapında ve 15–20 cm uzunluğunda güldalı misina ve bant.

1. Bir tutam at kılı alın. Yaklaşık 5 cm uzunluğunda keserek masaya yayın. Fırçalardan daha uzun bant kesip kılların üstüne yapıştırın. Bantın yapışkan kısmı üste gelecek şekilde kılları ters çevirin.
2. Ucu küt kesilmiş çubuğunuzu kılların kısa yönüne gelecek şekilde uzatıp bantı yapıştırın.
3. Çubuğu kılların üstüne doğru sıkıca sarıp, öteki bant ağzını üstüne sabitleyin.
4. Misinanın bir ucunu ilmek olacak şekilde katlayıp yuvarlak kısım kılların, misinanın ucu da çubuğun uzun kısmına gelecek şekilde koyun.
5. Kılların uzun kısmı avucunuza, başparmağınız ise ilmiğin üstüne gelecek şekilde bir elinizle tutun. Misinayı kılların kısa yerinden başlayarak avucunuza doğru sıkıca ve yan yana sarın. Misinanın bu ucunu ilmikten geçirin.
6. Bir önceki ucu cekin, ta ki ilmek sarılmış kısmın altında kalana dek. Maket bıçağı ile fazla uçları sarılmış kısımların dibinden kesin.
7. Makasla fırçanın ucunu kırparak düzenleyin.

Taraklı ebrunun yapımı için kullanılır. Tekne boyundaki bir tahtanın üzerine çakılan tellerden oluşur. Hatib ve çiçekli ebruları yapmak içinde ince teller veya at kılı kullanılır. Her ebrucu kendi kullanımı için farklı tür ve boyutta teller yapabilir.

Kalınlı inceli boyutlarda iğne şeklinde olup, ebruya şekil vermekte kullanılır.

Ebruculukta hemen hemen her türlü kağıt kullanılır. Günümüzde 70/80 grlık binci hamur kağıt kullanılmaktadır. 50X70 cm boyutunda piyasada bulunabilen kağıtlar teknenin boyuna göre kesilerek kullanılmaya hazır hale getirilirler.

Bazı kaynaklarda kağıtların emici özelliğini arttırmak için bir miktar şap'ın eriyici kağıda sünger aracılığıyle sürülerek boyaların akma ihtimali azaltıldığı ile ilgili bilgi bulunur. Ancak Geleneksel türk ebrusunda kullanılan bir yöntem değildir.

Mühre Kağıtlar âharlandıktan sonra kağıdı parlatmak için kullanılan alettir.

Mühre çeşitleri :
1. Çakmak Mühre: Çakmak taşından yapılan mühredir. Her iki taraftan tutularak kullanılan, merdane biçiminde ağaçtan yapılmıştır. Ellerin arasında kalan kısımda ağaç oyulmuş ve içine çakmak taşı yerleştirilmiştir.
2. Zer Mühre: Sert akikten yapılan mühre, yaldız ve altın parlatmada kullanılır.
3. Billur Mühre: Kaz yumurtası şeklinde camdan yapılan mühredir.
4. Böcek Mühre: Deniz böceği kabuğundan yapılır.

Öd, kitre üzerinde boyaların yayılmasını sağlar, Boyanın kağıda yapışmasına yardımcı olur, ve boyaların birbiri ile karışmasını engeller. Yüzey gerilimi çok düşüktür ve karıştırıldığı boyanın yüzey gerilimini de düşürür. Ebru yapımında genelde safra asitleri içeren sığır ödü kullanılır. Sığır ödü 'Ben mari' sisteminde kaynatılır, soğumaya bırakılır. Öd yerine tütün yaprağının suyu, haraza suyu da kullanıldığından bahsedilmektedir.

benmari:( isim Fransızca bain-marie, "marie'nin banyosu"ndan gelir.) Bir kabı kaynar suya oturtmak yolu ile içindekini ısıtma veya eritme yöntemi. Kaynar su içine başka bir kap konarak içine öd doldurulur. Bu kap ateşe temas etmeden ısınır. Isınma esnasında ödün üzerinde toplanan atıklar temizlenir. Dinlenen öd süzülür ve soğuk bir yerde saklanır.
Boyaların kitre üzerinde dağılması, öd ayarına bağlıdır. Boyanın içine daha az ve ya çok öd karıştırılarak daha az veya çok açması sağlanabilir.
Sığır ödünün yanında koyun ödüde kullanılır. Ayrıca Kalkanbalığı ödü kumlu ebru yapımında çok iyi sonuç vermektedir.